Eo biển Hormuz: cần kiểm tra lại lô Việt Nam–Vùng Vịnh trước khi đặt chỗ

Eo biển Hormuz chưa trở lại trạng thái “hoạt động bình thường”. Ngày 8/7, Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) lên án các vụ tấn công trong hai ngày trước đó nhằm vào nhiều tàu thương mại. IMO cho biết hàng trăm tàu và khoảng 6.000 thuyền viên vẫn mắc kẹt trong Vịnh Ba Tư. Đến ngày 16/7, trang cập nhật Trung Đông của IMO vẫn mô tả tình hình là biến động nhanh.

Với doanh nghiệp Việt Nam xuất nhập khẩu hàng đi hoặc đến các thị trường Vùng Vịnh, thông điệp trước mắt mang tính vận hành: không nên dựa vào báo giá cũ, tuyến đi trước đây hoặc nhận định chung rằng tuyến hàng hải đã mở lại. Trước khi giao hàng, cần xác nhận lại hãng vận chuyển, cảng xếp/dỡ, điểm trung chuyển, loại hàng, tình trạng nhận chỗ, điều kiện lưu kho và phạm vi bảo hiểm.

Thông báo hãng tàu mới nhất nêu gì

Thông báo Middle East Operational Update 39 của Maersk ngày 16/7 quy định khác nhau theo loại hàng và cảng. Một số lô hàng khô vẫn được nhận qua các cảng và phương án cầu đường bộ chỉ định, trong khi các luồng hàng khô, hàng lạnh, hàng nguy hiểm và hàng quá khổ khác bị tạm dừng hoặc hạn chế. Vì vậy, không thể trả lời chung “có” hoặc “không” cho toàn bộ Vùng Vịnh.

Đối với hàng biển hiện hữu xếp từ hoặc đến các cảng được nêu tại Iraq, Kuwait, Bahrain, Qatar, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Oman trừ Salalah, cùng Dammam và Jubail của Saudi Arabia, Maersk công bố mức Cước khẩn cấp—phụ thuộc các phê duyệt quản lý cần thiết—là 1.800 USD cho container khô 20 feet, 3.000 USD cho container khô 40 feet và 3.800 USD cho container lạnh, thiết bị đặc biệt hoặc hàng nguy hiểm.

Theo phương án tiếp tục hành trình dự kiến và lưu kho tạm thời của hãng, mức cước trên bao gồm 14 ngày lưu kho trung chuyển. Sau đó, thông báo nêu phí 25 USD/TEU/ngày, cộng phí theo dõi và cắm điện container lạnh nếu áp dụng. Maersk cũng lưu ý mức phí có thể được điều chỉnh khi tình hình thay đổi.

Đây là điều kiện trong thông báo riêng của Maersk, không phải biểu phí toàn thị trường và không phải báo giá cho mọi lô hàng Việt Nam. Hãng tàu, hợp đồng, loại hàng hoặc cặp cảng khác có thể có điều kiện nhận hàng và chi phí khác.

Vì sao có ý nghĩa với thương mại Việt Nam

Bộ Công Thương cho biết nhập khẩu của Việt Nam đạt 283,17 tỷ USD trong sáu tháng đầu năm 2026. Nhóm tư liệu sản xuất đạt 266,4 tỷ USD, chiếm 94,1% kim ngạch nhập khẩu. Bộ cũng công bố trị giá nhập khẩu xăng dầu 5,87 tỷ USD, dầu thô 4,69 tỷ USD và than 4,66 tỷ USD trong cùng kỳ.

Các số liệu này không chứng minh mọi chuỗi cung ứng Việt Nam đều chịu tác động từ Hormuz. Tuy nhiên, chúng cho thấy biến động tuyến đi, chi phí năng lượng và thời gian giao hàng cần được theo dõi sát trong nền sản xuất phụ thuộc nhiều vào đầu vào nhập khẩu. Gián đoạn tại Vùng Vịnh có thể tác động trực tiếp đến một lô hàng Việt Nam–Vùng Vịnh, hoặc gián tiếp qua thay đổi mạng lưới hãng tàu, chi phí vận tải nhạy cảm với nhiên liệu và đầu vào đến chậm. Quy mô và thời điểm tác động tùy từng lô hàng.

Ngày 30/6, UNCTAD cảnh báo hơn 100 ngày gián đoạn đã tạo ra hệ quả có thể kéo dài sau khi tuyến được mở lại: hợp đồng vận tải cần thời gian điều chỉnh và chuỗi cung ứng cũng cần thời gian thích nghi. Các vụ tấn công mới trong tháng 7 và hạn chế của hãng tàu ngày 16/7 củng cố nhu cầu đánh giá thận trọng theo từng tuyến.

Sáu bước kiểm tra trước khi giao hàng

• Lấy xác nhận nhận chỗ bằng văn bản cho đúng loại hàng, cặp cảng và tuyến trung chuyển.
• Hỏi rõ báo giá đã gồm cước khẩn cấp, rủi ro chiến tranh, nhiên liệu, lưu kho, theo dõi, cắm điện và cầu đường bộ hay chưa.
• Ghi nhận số ngày lưu kho miễn phí và đơn giá theo ngày sau khi hết hạn.
• Xác định ai có quyền đổi đích, hoàn hàng hoặc giao tại cảng dự phòng—và ai chịu chi phí.
• Kiểm tra lại bảo hiểm hàng hải và điều khoản loại trừ với doanh nghiệp bảo hiểm hoặc môi giới; thông báo hãng tàu không phải xác nhận bảo hiểm.
• Rút ngắn thời hạn hiệu lực báo giá cho khách hàng và cộng biên thời gian cho hàng nhạy cảm tiến độ.

Mức độ tin cậy và điểm chưa chắc chắn

Mức độ tin cậy cao đối với các thông tin có ngày cụ thể của IMO, Maersk, UNCTAD và Bộ Công Thương. Rủi ro vận hành vẫn cao vì điều kiện nhận hàng, lịch ghé cảng, phụ phí, điểm lưu kho và an ninh có thể thay đổi trong thời gian ngắn. Bài viết không khẳng định một mức tăng thời gian vận chuyển chung, phụ phí toàn thị trường hay ngày mở lại trong tương lai.

Booking by John có thể hỗ trợ chuyển thông báo hãng tàu mới nhất thành bảng kiểm tuyến, chi phí và chứng từ cho từng lô hàng trước khi cam kết vận chuyển.