Thông tư 41/2026: kiểm tra phế liệu và hàng đã qua sử dụng trước khi booking

Bộ Công Thương ban hành Thông tư 41/2026/TT-BCT ngày 22/07/2026. Văn bản có hiệu lực từ ngày 05/09/2026 đến hết ngày 31/12/2029, ban hành hai danh mục theo mã HS: phế liệu và hàng hóa đã qua sử dụng tạm ngừng kinh doanh tạm nhập, tái xuất, chuyển khẩu.

Cần tách rõ ngày ban hành và ngày có hiệu lực. Tại ngày 11/08, Thông tư đã được ban hành nhưng chưa có hiệu lực. Doanh nghiệp còn thời gian rà soát hàng và tuyến vận chuyển trước khi nhận booking có thể kéo qua mốc 05/09.

Thông tư thực sự áp dụng cho trường hợp nào?

Văn bản áp dụng với thương nhân kinh doanh tạm nhập, tái xuất, chuyển khẩu cùng cơ quan quản lý và các bên liên quan. Phụ lục I là danh mục phế liệu; Phụ lục II là danh mục hàng đã qua sử dụng.

Danh mục rộng nhưng không đồng nghĩa mọi loại hàng đều thuộc diện tạm ngừng. Phụ lục I có một số loại xỉ, tro công nghiệp, nguyên tố hóa học đã kích tạp dùng trong điện tử, phế liệu cao su, tơ và dệt may, cùng phế liệu của một số kim loại. Phụ lục II có các nhóm hàng nhựa và đồ gia dụng, túi và phụ kiện quần áo, hàng dệt may, gốm sứ và thủy tinh, thiết bị gia dụng và điện tử, mô tô và xe đạp, đồ nội thất, đèn, đồ chơi và vật dụng cá nhân đã qua sử dụng.

Không thể kết luận chỉ từ tên thương mại. Mỗi phụ lục hướng dẫn cách đọc tầng mã HS:

• Nếu chỉ liệt kê mã 2 số, toàn bộ mã 8 số thuộc Chương đó đều áp dụng.
• Nếu chỉ liệt kê mã 4 số, toàn bộ mã 8 số thuộc nhóm 4 số đó đều áp dụng.
• Nếu chỉ liệt kê mã 6 số, toàn bộ mã 8 số thuộc phân nhóm 6 số đó đều áp dụng.
• Nếu liệt kê đến mã 8 số, chỉ mã 8 số được nêu mới áp dụng.

Phụ lục I chỉ áp dụng với phế liệu; Phụ lục II chỉ áp dụng với hàng đã qua sử dụng. Vì vậy phải kiểm tra đồng thời tình trạng hàng và phân loại HS.

Một ngoại lệ quan trọng về tuyến đi

Khoản 3 Điều 3 quy định hai danh mục không áp dụng đối với trường hợp chuyển khẩu bằng hình thức hàng được vận chuyển thẳng từ nước xuất khẩu đến nước nhập khẩu, không qua cửa khẩu Việt Nam.

Không nên diễn giải ngoại lệ này rộng hơn câu chữ của văn bản. Lô hàng đi qua cảng, khu vực kho ngoại quan hoặc cửa khẩu Việt Nam cần được rà soát riêng. Thông tư cũng không nói mọi mặt hàng trong danh mục đều bị cấm nhập khẩu để tiêu thụ nội địa; phạm vi bài này là kinh doanh tạm nhập, tái xuất và chuyển khẩu được nêu trong văn bản.

Chuyển tiếp và văn bản bị thay thế

Với lô phế liệu hoặc hàng đã qua sử dụng đã làm thủ tục hải quan tạm nhập, chuyển khẩu trước ngày 05/09, Điều 5 cho phép tiếp tục tái xuất, chuyển khẩu theo pháp luật tại thời điểm làm thủ tục. Mốc quyết định là việc hoàn thành thủ tục hải quan liên quan, không chỉ là ngày báo giá, booking, vận đơn hay ETA.

Từ ngày có hiệu lực, Thông tư 41 bãi bỏ Thông tư 18/2024/TT-BCT; Điều 4 Thông tư 12/2018/TT-BCT; và khoản 2 Điều 1 cùng Phụ lục II của Thông tư 08/2023/TT-BCT. Thông tư được ban hành trên cơ sở Nghị định 292/2026/NĐ-CP, cũng ban hành ngày 22/07 và có hiệu lực ngày 05/09.

Năm bước trước khi xác nhận booking

• Xác định giao dịch là nhập khẩu thông thường, tạm nhập tái xuất hay chuyển khẩu; không chỉ dựa vào cách gọi trong email mua bán.
• Lập mã HS Việt Nam dự kiến đến 8 số và kiểm tra đầy đủ các dòng mã 2, 4, 6 và 8 số trong bản ký.
• Lưu bằng chứng hàng mới, hàng đã qua sử dụng, chất thải hay phế liệu bằng ảnh, mô tả kỹ thuật, biên bản kiểm định và hợp đồng.
• Vẽ tuyến vận chuyển thực tế và xác định hàng có đi qua cửa khẩu Việt Nam hay không, kể cả kế hoạch trung chuyển hoặc xử lý tại kho ngoại quan.
• Nếu áp dụng chuyển tiếp, lấy xác nhận bằng văn bản về thời điểm hoàn tất thủ tục hải quan và lưu tờ khai cùng bằng chứng trạng thái.

Tác động cụ thể đến vận tải

Tác động trực tiếp là khả năng nhận booking và thiết kế tuyến. Nếu chỉ phát hiện sai lệch giữa tình trạng hàng, mã HS và loại hình hải quan sau khi đã bố trí container, chỗ tàu hoặc dịch vụ cảng, thương nhân có thể không thực hiện được phương án đã chào sau ngày 05/09. Rà soát pháp lý trước booking giúp tránh đưa hàng vào một tuyến không phù hợp.

Văn bản chính thức không công bố phụ phí hãng tàu, thời gian xử lý hải quan bảo đảm hay chậm cảng trên diện rộng. Nguy cơ lưu container, lưu bãi hoặc đổi tuyến chỉ là rủi ro thương mại có điều kiện, không phải kết quả được Thông tư ấn định.

Độ tin cậy cao đối với số hiệu, ngày ban hành, thời hạn hiệu lực, nguyên tắc đọc mã HS, ngoại lệ vận chuyển thẳng và điều khoản chuyển tiếp vì đều lấy từ bản ký chính thức. Độ tin cậy ở mức trung bình đối với từng lô hàng cho đến khi cơ quan có thẩm quyền hoặc chuyên gia hải quan Việt Nam xác nhận loại hình giao dịch, tình trạng hàng, mã HS, tuyến đi và trạng thái thủ tục. Bài viết là hướng dẫn vận hành, không phải quyết định phân loại pháp lý.