Nghị định 336/2026: 7 việc cần chuẩn bị cho Cơ chế một cửa quốc gia

Chính phủ ban hành Nghị định 336/2026/NĐ-CP ngày 22/8/2026. Nghị định có hiệu lực từ ngày 15/10/2026. Ngày ban hành và ngày hiệu lực là hai mốc khác nhau, vì vậy tại ngày 25/8 đây là nội dung cần chuẩn bị, chưa phải quy định đã có hiệu lực.

Nghị định điều chỉnh thủ tục hành chính đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh và phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh theo Cơ chế một cửa quốc gia và Cơ chế một cửa ASEAN. Văn bản cũng quy định việc quản lý, vận hành, trao đổi và chia sẻ dữ liệu qua Cổng thông tin một cửa quốc gia. Từ ngày có hiệu lực, Nghị định thay thế Nghị định 85/2019/NĐ-CP.

Khung làm việc mới có gì đáng chú ý

Người khai có thể đăng ký tài khoản và chữ ký số trên Cổng thông tin một cửa quốc gia hoặc sử dụng tài khoản định danh điện tử được cấp qua VNeID để đăng ký và truy cập hệ thống. Đơn vị quản lý Cổng phải kiểm tra, đối chiếu thông tin của người khai trong một ngày làm việc kể từ khi tiếp nhận và gửi email chấp thuận, yêu cầu sửa đổi hoặc từ chối có nêu lý do.

Cổng được yêu cầu duy trì hoạt động 24 giờ mỗi ngày, 7 ngày mỗi tuần. Việc bảo trì định kỳ hằng tháng phải được báo trước 24 giờ. Đối với thủ tục hàng hóa, Cổng tiếp nhận thông tin khai điện tử liên tục và tự động chuyển tới hệ thống xử lý chuyên ngành. Tuy nhiên, thời hạn xử lý của cơ quan chuyên ngành vẫn theo pháp luật chuyên ngành. Nghị định không cam kết mọi lô hàng được thông quan trong một ngày.

Chứng từ điện tử phải đúng tiêu chí, định dạng và có chữ ký số của người có thẩm quyền khi thủ tục yêu cầu. Người khai vẫn chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực của nội dung khai, chứng từ đã nộp và sự thống nhất giữa bản giấy với bản điện tử.

Quy định về sự cố và chuyển tiếp ảnh hưởng trực tiếp đến hồ sơ hàng

Khi sự cố kỹ thuật hoặc bất khả kháng làm gián đoạn trao đổi điện tử, đơn vị quản lý Cổng phải đăng ngay thông báo sự cố. Trong thời gian khắc phục, thủ tục có thể thực hiện bằng hồ sơ giấy hoặc qua hệ thống xử lý chuyên ngành theo hướng dẫn của cơ quan xử lý. Sau khi hệ thống phục hồi, cơ quan xử lý phải đối chiếu và chuyển dữ liệu trở lại Cổng.

Việc triển khai cũng có giai đoạn chuyển tiếp. Nếu hệ thống chuyên ngành chưa thể phản hồi theo định dạng tại Điều 20, cơ quan đó có thể tiếp tục phản hồi theo chuẩn dữ liệu do Bộ Tài chính hướng dẫn trong thời gian tối đa một năm kể từ ngày 15/10/2026. Danh mục thủ tục và thời điểm thực hiện thực tế trên Cơ chế một cửa theo công bố của Bộ trưởng Bộ Tài chính.

Bảy việc cần kiểm tra trước ngày 15/10

• Xác định đúng pháp nhân đứng tên người khai và người chịu trách nhiệm quản lý tài khoản một cửa.
• Thử truy cập tài khoản và chốt phương án đăng ký trên Cổng hay qua VNeID; không mặc nhiên hiểu rằng VNeID thay thế mọi yêu cầu chuyên ngành.
• Kiểm tra hạn chứng thư số, người ký có thẩm quyền và việc đăng ký lại khi thông tin, chứng thư hoặc cặp khóa thay đổi.
• Lập sơ đồ chứng từ hải quan và chuyên ngành cho từng nhóm hàng, gồm định dạng, trường dữ liệu và người phê duyệt.
• Đồng bộ mô tả hàng và mã HS giữa hóa đơn, tờ khai, giấy phép, đăng ký kiểm tra và dữ liệu nội bộ.
• Lập quy trình sự cố gồm xác nhận thông báo chính thức, hướng dẫn của cơ quan xử lý, phương án giấy hoặc hệ thống chuyên ngành và bước đối chiếu dữ liệu sau đó.
• Theo dõi công bố của Bộ Tài chính và bộ chuyên ngành để biết thủ tục nào đã được đưa lên hệ thống và ngày bắt đầu.

Tác động đối với vận tải và xuất nhập khẩu Việt Nam

Tác động trực tiếp nằm ở chứng từ và vận hành: thiếu tài khoản, chữ ký, trường dữ liệu hoặc phương án sự cố có thể làm chậm việc nộp hồ sơ cần thiết trước khi Hải quan quyết định thông quan. Nghị định không thay đổi lịch tàu, không tạo phụ phí chung và không bảo đảm thông quan nhanh hơn. Vì vậy, bộ phận logistics nên thêm bước kiểm tra sẵn sàng pháp lý vào quy trình booking và hồ sơ trước khi hàng đến, đồng thời để cơ quan có thẩm quyền quyết định việc chấp thuận và giải phóng từng lô hàng.

Mức tin cậy cao đối với ngày ban hành, ngày hiệu lực, quy định thay thế, thời hạn kiểm tra đăng ký, nguyên tắc 24/7, phương án sự cố và thời gian chuyển tiếp một năm vì đều có trong toàn văn ký số. Mức tin cậy trung bình đối với tác động của từng lô hàng cho đến khi thủ tục liên quan được công bố triển khai và xác nhận đúng loại hàng, cơ quan xử lý, đường đi dữ liệu.