Dự báo cảng biển Việt Nam quý IV/2026: sản lượng cao nhưng kế hoạch cần tăng tốc

Nhãn dự báo: bài viết này là triển vọng theo kịch bản cho giai đoạn tháng 10-12/2026. Đây không phải dự báo sản lượng chính thức của cơ quan cảng, cam kết năng lực hay báo giá vận tải.

Bảng thống kê cảng biển chính thức mới nhất của Việt Nam cho thấy quý IV có thể tiếp tục bận rộn, nhưng chưa đủ cơ sở để nói kế hoạch cả năm chắc chắn hoàn thành. Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam ước tính các cảng đã thông qua 840,750 triệu tấn trong tám tháng đầu năm, tăng 18% so với cùng kỳ và bằng 65% kế hoạch năm 1.300,382 triệu tấn. Sản lượng container đạt 23,938 triệu TEU, tăng 6% và bằng 63% kế hoạch 37,910 triệu TEU.

Tín hiệu quan trọng là tốc độ còn phải đạt. Sau tháng 8, hệ thống còn thiếu 13,972 triệu TEU để đạt kế hoạch container năm. Bình quân từ tháng 9 đến tháng 12 phải đạt 3,493 triệu TEU mỗi tháng, cao hơn khoảng 16,7% so với mức ước tính 2,992 triệu TEU của riêng tháng 8. Với tổng hàng hóa, phần kế hoạch còn lại tương đương khoảng 114,908 triệu tấn mỗi tháng, cao hơn khoảng 9,3% so với 105,094 triệu tấn ước thực hiện trong tháng 8.

Đây là phép tính của Booking by John dựa trên bảng số liệu chính thức. Các mốc này dùng cho lập kế hoạch, không phải dự báo do Cục công bố.

Bằng chứng hiện tại cho thấy gì?

Cơ cấu hàng qua cảng không đồng nhất. Trong tám tháng, hàng khô đạt 538,399 triệu tấn, tăng 25% so với cùng kỳ. Hàng container tính theo khối lượng tăng 8%, còn số lượt tính bằng TEU tăng 6%. Container xuất khẩu đạt 7,510 triệu TEU, container nhập khẩu 7,626 triệu TEU và container nội địa 8,802 triệu TEU.

Bối cảnh kinh tế ủng hộ kịch bản cơ sở có mức hoạt động cao. Cục Thống kê ghi nhận tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa tám tháng đạt 770,14 tỷ USD, tăng 28,7%. Nhập khẩu tăng 35,3%, nhanh hơn xuất khẩu ở mức 22,4%, khiến cán cân hàng hóa thâm hụt 20,46 tỷ USD. Sản xuất công nghiệp chế biến, chế tạo tháng 8 tăng 14,6% so với cùng kỳ; chỉ số sản xuất công nghiệp chung tám tháng tăng 11,9%.

Tín hiệu toàn cầu tích cực nhưng không đồng đều. Chỉ báo thương mại hàng hóa của WTO ở mức 102,0; đơn hàng xuất khẩu 103,5 và linh kiện điện tử 104,9, đều cao hơn mốc xu hướng 100. Chỉ số vận tải container ở mức 99,6 và là thành phần duy nhất dưới mốc xu hướng. Đây là chỉ báo toàn cầu, không thể quy đổi trực tiếp thành dự báo sản lượng cảng hay giá cước tại Việt Nam.

Ba kịch bản cho quý IV

### Kịch bản cơ sở: sản lượng cao, tốc độ tăng theo tháng không đều

Độ tin cậy: trung bình. Hoạt động cảng duy trì ở mức cao nhờ sản xuất và nhu cầu nhập khẩu, nhưng sản lượng container biến động quanh nhịp gần đây. Một số tháng có thể vượt tháng 8, song chưa nên mặc định đạt kế hoạch TEU năm cho đến khi số liệu thực tế cho thấy nhịp tăng bền vững về phía mốc 3,493 triệu TEU mỗi tháng.

### Kịch bản tích cực: sức mạnh thương mại chuyển thành container có hàng

Độ tin cậy: thấp đến trung bình. Đơn hàng xuất khẩu, nhu cầu công nghệ và đầu vào sản xuất giữ vững, đồng thời hệ thống cảng đạt bình quân ít nhất 3,493 triệu TEU mỗi tháng trong bốn tháng cuối năm. Khi đó kế hoạch container năm có thể đạt. Kịch bản này phụ thuộc vào việc giá trị thương mại chuyển thành lưu lượng container thực tế; hai đại lượng không tỷ lệ một-một.

### Kịch bản tiêu cực: tổng tấn vẫn cao nhưng TEU hụt kế hoạch

Độ tin cậy: thấp đến trung bình. Hàng khô và hàng nội địa tiếp tục giữ tổng sản lượng ở mức cao, nhưng nhu cầu container theo từng tuyến yếu hơn, chi phí năng lượng hoặc bất định chính sách khiến TEU không tăng đủ nhanh. Vì vậy tổng tấn có thể vẫn tốt dù kế hoạch container không hoàn thành.

Sáu việc doanh nghiệp xuất nhập khẩu nên làm

• Theo dõi TEU thực tế từng tháng so với mốc 3,493 triệu, nhưng chỉ xem đây là mức bình quân cần thiết để đạt kế hoạch năm.
• Tách biệt tấn, TEU và giá trị thương mại; không đại lượng nào thay thế trực tiếp cho đại lượng khác.
• Dự báo riêng linh kiện đầu vào và hàng thành phẩm đầu ra vì nhập khẩu đang tăng nhanh hơn xuất khẩu.
• Đặt chỗ và so giá theo tuyến, loại thiết bị và tuần cụ thể; sản lượng toàn quốc không chứng minh chỗ, vỏ hay giá trên một dịch vụ.
• Chuẩn bị dữ liệu hải quan, VGM, đóng gói và cut-off cảng cho tháng cao điểm, nhưng không giao hàng sớm chỉ vì một dự báo quốc gia.
• Cập nhật lại triển vọng khi có số liệu chính thức tháng 9 và dự báo thương mại tháng 10 của WTO.

Tác động cụ thể đến vận tải và xuất nhập khẩu Việt Nam

Hàm ý vận hành là chuẩn bị cho lưu lượng hàng cao nhưng không đánh đồng tăng trưởng toàn quốc với ùn tắc trên mọi tuyến. Tăng trưởng thiên về nhập khẩu có thể gây thêm áp lực cho chứng từ đầu vào, tiếp nhận tại nhà máy và kế hoạch dòng tiền. Một đợt đẩy hàng xuất khẩu cuối quý có thể làm chặt cut-off hoặc nguồn thiết bị ở một số tuyến, nhưng các nguồn chính thức chưa chứng minh tình trạng thiếu hụt trên toàn quốc.

Độ tin cậy cao đối với số liệu lịch sử chính thức và phép tính từ các số liệu đó. Độ tin cậy trung bình đối với hướng của kịch bản cơ sở và thấp đối với từng cảng, hãng tàu, tuyến hay lô hàng cho đến khi có dữ liệu hiện hành của cảng, booking bằng văn bản và báo giá cụ thể.